Ondergang Slotervaart ziekenhuis Amsterdam en IJsselmeer ziekenhuis Lelystad tragisch dieptepunt Nederlandse gezondheidszorg

De ondergang van het Slotervaart ziekenhuis in Amsterdam en het IJsselmeer ziekenhuis in Lelystad is een tragisch dieptepunt in de Nederlandse gezondheidszorg. Ik ga niet schrijven dat het door de marktwerking komt. Dat is niet zo. In andere Europese landen zoals Duitsland zijn commerciële ziekenhuizen die uitstekend werken. Toch vind ik gezondheidszorg een overheidstaak. Ook Stichtingen moeten winst maken en geleid worden als een zakelijke onderneming. Daar faalden beide ziekenhuizen. De bestuurders droomden.

In het eerste decennium van deze eeuw had ik alle 100 Nederlandse ziekenhuizen in mijn database om ze op minstens 50 kengetallen jaarlijks te beoordelen naar financiële kwaliteit.Dat is goed mogelijk op basis van meerjarentrends op het gebied van solvabiliteit, liquiditeit en winstgevendheid. Ook omzetgroei, personele ontwikkeling en enkele andere factoren spelen een rol. Op basis van die kengetallen kun je, mits over een reeks van drie tot vijf jaar goed zien in welke richting een ziekenhuis stevent. Mits je kijkt. Je kunt uitrekenen hoe groot het risico op een faillissement is.

De jaarrekeningen 2015, 2016 en 2017 van IJsselmeer ziekenhuis zette ik van de week in mijn database. Mijn conclusie is dat deze besloten vennootschap al jarenlang een faillissementsrisico loopt. Nu de tent plotseling sluiten is een gotspe. Evident is dat bestuurders en commissarissen jarenlang sliepen, net zoals accountants, zorgautoriteit en ministerie van Gezondheidszorg. Zij denken allemaal: de Staat, dat is de belastingbetaler, betaalt wel als het misgaat. Daar zit de weeffout.

ING Bank en de zorgverzekeraars konden op elk moment de stekker eruit trekken, ook al werd formeel aan de leenvoorwaarden voldaan. Telkens was er de laatste jaren discussie over bedragen van 5 tot 7 miljoen euro: wie kwam dat toe. Maar inclusief de achtergestelde leningen was er geen negatieve solvabiliteit. Het ontbrak aan krachtig ondernemerschap. Er valt heel wat te schamperen, zoals Loek Winter die begin dit jaar uit het bestuur verdween alsof hij de bui al zag hangen. De wisseling van accountants van EY naar Verstegen uit Dordrecht. Er zijn nog zo’n tien ziekenhuizen die er zwak voorstaan wegens slecht management.

Ik weet dat, wanneer de cijfers goed geordend zijn, je dit risico van een faillissement al een paar jaar geleden kon zien aankomen. Kijk maar de jaarrekeningen van IJsselmeer sinds 2000.Ik meen dat de autoriteiten op dit gebied ernstig gefaald hebben, zoals de Centrale Bank onder leiding van Nout Wellink in de jaren voorafgaande aan 2008 faalde om de intrinsieke zwakheid van ABNAMRO en ING te zien, om twee voorbeelden te noemen. We gedogen.

Ook de Financiële Media moeten zich achter de oren krabben. Wellink, die faalde in de aanloop naar 2008, heeft weer alle podia, maar analyses over IJsselmeer of Slotervaart komen als het kalf verdronken is. De expertise van de financiële redacties van de grote media schiet te kort, er is te weinig tijd. Gezondheidszorg slokt meer dan 100 miljard op, maar er is weinig anticiperende financiële aandacht, hoewel je aan een paar kengetallen lang vooruit kunt zien dat het mis zal gaan. Het is verstandig wanneer financieel- en sociaaleconomische redacties ziekenhuizen permanent op de radar hebben.

In het jaarverslag 2017 geven bestuur en commissarissen van IJsselmeer de zorgverzekeraars en de bank de schuld. Anderen hebben schuld. Te lage tariefafspraken met verzekeraars, een verjaarde en niet erkende claim op bevoorschotting en ING die geen charitatieve instelling is. Hoewel pas op 1 oktober 2018 de jaarrekening is goedgekeurd, dus vlak voordat de shit naar buiten kwam en van de ene op de andere dag gesleept werd met patiënten ontbreekt in het jaarverslag elk inzicht in eigen aansprakelijkheid en verantwoordelijkheid van de bestuurders en toezichthouders. De minister heeft veel meer te doen dan geld bijlappen.

Hieronder laat ik een tabel zien van de kengetallen die uit de jaarrekening komen. Je haakt natuurlijk allang af, maar kijk nog even naar de onderste vier indicatoren. De AME waardelijn staat alle drie jaren in het negatief. Dat is het bedrag dat het bedrijfsresultaat beter had moeten zijn om een faillissement te voorkomen. De bedragen zijn per 1000 euro. De bestuurders zijn en worden er niet op afgerekend. De belastingbetaler vult aan.



AME Research BV
Adriaan Meij
www.ame.nl